|
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Randevu Hattı |
 |
 |
|
© 2010 FİZİKON |
|
|
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı
saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Yapım: Capitol Medya |
| |
| |
| |
|
|
|
Hastalıklar // Bel Ağrıları |
 |
|
|
Bel ağrısı yaygın
mıdır? Tüm romatizmal yakınmaların üçte birini
bel ağrıları oluşturur. Toplumun yaklaşık %80’i aktif
yaşamlarının bir bölümünde bel ağrısı çeker. Hastaların
%70’i bir ay, %90’ı iki ile üç ay içinde iyileşmekle
birlikte nüksler sıktır. Hastaların %70’inde üç ve daha
fazla tekrarlama olmaktadır. Bel ağrısı 20-40 yaşları
arasında başlamakta, maksimum sıklık 45-60 yaşları
arasında görülmektedir.
Kimde bel ağrısı riski fazladır? Sigara
içenler, uzun yol sürücüleri, uzun süre ayakta duranlar,
pozisyon değiştirmeden uzun süre oturanlar, ağır yük
kaldıranlar, kıvrılarak ve ani hareket yapanlar,
vibrasyonlu aletle çalışanlar, öksürenler ve düşük
gelirlilerde bel ağrısına yakalanma riski yüksektir.
Sırt ve karın kasları zayıf olanlar da bel ağrısını daha
yatkındır.
Bel ağrısı sebepleri nelerdir? Bel
ağrılarını bel ağrısı anlamına gelen lumbalji, bel
ağrısı ve tutukluğu anlamına gelen lumbago ve bacak
ağrısı anlamına gelen siyatalji veya siyatik gibi genel
terimlerle geçiştirmemeli, ağrı nedenine dayalı tanı
konmalıdır. Başlıca bel ağrısı sebepleri şunlardır:
Doğumsal anomaliler, travma, bel fıtığı, faset sendromu,
kanal darlığı, lomber spondiloz (belin dejeneratif
hastalığı, kireçlenme), spondilolizis ve
spondilolistezis, seronegatif spondiloartropatiler,
osteoporoz (kemik erimesi), torakolomber geçiş sendromu,
miyofasiyal ağrı sendromları (kas romatizması),
sakroiliak eklem sendromu, tümörler, enfeksiyonlar,
başka yerden (karın, damar ve pelvik organlar) yansıyan
ağrılar, psikonörotik bozukluklar.
Doğumsal anomaliler bel ağrısı yapar mı?
Doğumda mevcut oldukları halde çocuklarda ağrı
yapmamaları, bel ağrısı nedeni olarak gösterildikleri
zaman da başka bozukluklarla birlikte olmaları bu soruyu
akla getirmektedir. Sorunun cevabı şu olabilir;
konjenital anomaliler primer bel ağrısı nedeni değildir,
ancak omurganın mekaniğini bozdukları için dejeneratif
olayların oluşmasını ve ilerlemesini kolaylaştırarak
sekonder ağrı nedeni olmaktadırlar. Başlıca doğumsal
anomaliler lumbalizasyon, sakralizasyon ve spina
bifidadır.
Lomber spondiloz (Belin
dejeneratifi hastalığı, kireçleme) nedir? Bel
omurgasını meydana getiren yapıların dejeneratif
değişiklikleriyle ortaya çıkan klinik tabloya lomber
spondiloz denir. Spondilozun bir yaşlanma ve yıpranma
hastalığı olduğu görüşü yaygındır. Dejenerasyonun
prevalansı yaşla artar ve 60 yaşından sonra tamamen
normal bir omurgaya nadiren rastlanır. Çoğu kişi bu
değişiklikleri geçirdiği halde bazılarının herhangi bir
yakınması olmamaktadır. Dejeneratif değişiklikler
belirti verse bile sürekli değildir. Hafif ve orta
derecede dejeneratif değişikliklerle omurga instabil
hale gelmekte ve belirtiler ortaya çıkabilmektedir.
Dejenerasyon ilerleyince tekrar omurga stabilize olmakta
ve hareket azaldığı için de belirtiler azalmaktadır.
Bazen bir hareket veya yük kaldırma sonucu, bazen de
sinsi olarak başlayan bel ağrısı yakınması vardır. Ağrı
genellikle bele lokalizedir. Kaba ve uyluk arka yüzüne
yayılabilir. Ayakta kalmakla, ev işleri yapmakla artan
ağrı, istirahatla azalır. Sabah tutukluğu kısa
sürelidir. Radyolojik tetkik bel ağrılı hastaların
değerlendirilmesi için kullanılan temel ve rutin bir
yöntem olmakla birlikte, bel ağrısı ile radyolojik
değişimler arasındaki ilişki iyi kurulamamıştır. Altmış
yaşından sonra tamamen normal bir omurgaya nadiren
rastlanır. Bununla birlikte, bu şahısların yarıdan
çoğunda ağrı yoktur. Tedavi mevcut semptomları gidermeye
ve nüksleri önlemeye yönelik olmalıdır. Akut dönemde
istirahat, ağrı kesici ilaçlar ve kas gevşeticiler
verilebilir. Bu dönemde uygulanacak bazı fizik tedavi
araçları (infraruj lambaları, hot pack, parafin) kas
spazmını gidererek ağrıyı azaltır. Daha sonra, derin
ısıtıcı fizik tedavi araçlarından da yararlanılır. İleri
derecede dejeneratif değişikliği olanlar dışında
traksiyon yararlı bir fizik tedavi aracıdır. Ayakta
durmakla ve hareketle ağrısı artan hastalara yükü
azaltmak ve hareketi sınırlamak amacıyla çelik balenli
korse verilebilir. Ağrı azalır azalmaz sırt ve karın
kaslarını güçlendirici egzersizlere başlanır. Egzersiz
ve günlük yaşam aktivitelerinin düzenlenmesi nükslerin
önlenmesi için çok önemlidir.
Faset sendromu nedir? Belirtileri nelerdir? Nasıl tedavi
edilir? Omurganın arka kısmında bulunan faset
eklemlerindeki dejeneratif değişikliklerle ortaya çıkan
bir mekanik instabilite sendromudur. Hastanın kaba ve
uyluğa yayılan mekanik bel ağrısı yakınması vardır.
Uyluk arka ve dış yan yüzüne yayılan ağrı yansıyan ağrı
niteliğindedir. Ağrı hareketle artar, istirahatla
azalır. Tanı ve ayırıcı tanı için radyolojik tetkikler
oldukça yararlıdır. Faset eklem enjeksiyonu ise hem tanı
hem tedavi amacıyla kullanılır.
MR’da görülen faset eklemlerindeki dejeneratif
değişiklikler bel ağrısı olan ve olmayan kişilerde
eşittir.
Akut dönemde analjezik ve kas gevşetici verilir. Birkaç
günlük istirahat gerekebilir. Bunlarla iyileşmeyen
hastalara manipulasyon, lokal enjeksiyon ve fizik tedavi
uygulanabilir.
Bel fıtığı nedir? Nasıl tanı konur? Tedavi nasıl
yapılır? Dejenere diskin bacağa giden sinir
kökünü sıkıştırmasıyla ortaya çıkan bel ve bacak ağrısı
ile karakterize klinik tablodur. Bel fıtığı (lomber disk
hernisi) sanıldığı kadar yaygın değildir. Bel ağrılı
olguların sadece %5’i disk hernilidir. Hastaların çoğu
30-50 yaşları arasındadır. Ana yakınma bel ve bacak
ağrısıdır. Hastalar çoğu kez, önceden beri var olan
hafif bel ağrılarının, bir zorlama ile arttığını ve
bacaklarına indiğini ifade ederler. Ağrı öksürme,
hapşırma, ıkınma ve bel hareketleriyle artar. Hasta
ayakta dik durmakta zorluk çeker. Bir kısım hasta ise
oturunca ağrının daha çok arttığını ifade eder. Ağrı ile
birlikte hasta, bacaklarındaki uyuşma, karıncalanma,
keçelenme, kuvvetsizlik ve incelmeden yakınabilir. Tanı
koymada direkt grafi ve MR’dan yararlanılır. Lomber disk
hernilerinin tedavisi konservatif (ameliyatsız) ve
cerrahi olmak üzere iki başlık altında toplanabilir.
Olguların büyük kısmı konservatif tedaviye olumlu cevap
vermektedir. Hastaların %75-90’ında ve hatta üstünde
iyileşme olduğunu bildirmiştir. Cerrahi tedavi için
acele etmeyip önce konservatif tedaviye başlamak,
hastayı yakından izlemek ve hastalığın seyrine ve
tedavinin sonucuna göre karar vermek en akılcı yoldur.
Yatak istirahatı çok kısa (2-4 gün) tutulmalıdır.
Tedaviye ilaçlar eklenebilir. Bu dönemde yüzeysel
ısıtıcıların kas gevşetici etkisinden yararlanılabilir.
Kas gücünü artırmak için sırt ve karın kasları
egzersizlerine başlanılmalıdır. Bir süre sonra hastanın
korse ile ayağa kalkmasına ve yürümesine izin verilir.
Bu dönemde hasta fizik tedavi programına alınır.
Konservatif tedaviye cevap alınamazsa cerrahi tedavi
uygulanır.
Kanal darlığı (spinal stenoz) belirtileri
nelerdir? Tanısı nasıl konur? Tedavi nasıl yapılır?
Genç yaşlarda görülebilirse de hastaların çoğu 50 yaşın
üzerindedir. Hastalar uzun zamandır olan bel ağrısı ve
son zamanlarda ortaya çıkan bacak ağrısı öyküsüne
sahiptirler. Yürürken her iki bacaktaki rahatsızlıktan
yakınırlar. Semptomlar uyluktan baldıra ve ayağa kadar
yayılır. Bacaklarındaki ağrı nedeniyle, hasta yürürken
durup, dinlenmek zorunda kalır. Bir kaç dakika
dinlendikten sonra, tekrar aynı mesafede yürüyebilir.
Sırt üstü bacaklarını uzatarak yatamaz. Ağrı olduğu
zaman kalkıp bir kaç dakika oda içinde dolaşarak ağrıyı
geçirmeye çalışabilir veya yan tarafına kıvrılarak
yatar. Bir veya her iki bacağındaki kuvvetsizlik,
yorgunluk, uyuşma ve karıncalanmadan yakınır. Gerçekten
soğuk olmadığı halde bacaklarının soğuk, kendilerine ait
değilmiş gibi veya lastikten yapılmış gibi olduğunu
söyleyebilirler. Bilgisayarlı tomografi ve MR’da kanal
çapları ölçülerek yumuşak doku ve kemik dokusu görülerek
kanal darlığı konusunda daha kesin bilgi edinilebilir.
Hafif olgularda fizik tedavi ile yeterli sonuç
alınmaktadır. Hastanın günlük yaşam aktiviteleri
düzenlenmeli, sırt ve karın kaslarını güçlendirici
egzersizler verilmelidir. Fizik tedavi ve ilaç
tedavisine cevap vermeyen ilerleyici olgulara cerrahi
uygulanır.
Bel kayması (spondilolistezis) nedir?
Belirtileri nelerdir? Tedavi nasıl yapılır?
Bir omurun bir alttaki üzerinde öne doğru kaymasına
spondilolistezis denir. Spondilolistezis, öne doğru
kaymanın miktarına göre dört dereceye ayrılır. Kırık,
bel ameliyatları, kireçlenme ve doğumsal anomaliler
başlıca nedenleridir. Hastalar çoğunlukla bel ağrısından
yakınır. Ağrı belin iki yanında ve iki bacakta birden
duyulur. Ağrı hareketle, ayakta durmakla artar,
istirahatla genellikle kaybolur. Hastaların büyük
çoğunluğu kadındır. Genellikle karın gevşek ve öne
sarkıktır. İki veya dört yönlü bel grafilerinde kayma,
kaymanın derecesi ve varsa kırık görülür. Erişkinlerde
spondilolistezis her zaman semptomatik değildir. Ağrılı
durumlarda hastaya istirahat önerilir. Kişinin ayakta
kaldığı zaman verilen çelik balenli korse beli stabilize
ederek ve yükü azaltarak ağrıyı dindirir. Ağır yük
kaldırmaktan kaçınılmalı, şişmanlar zayıflatılmalı,
karın ve sırt kaslarını güçlendirici egzersizler ile
germe egzersizleri verilmeli ve günlük yaşam
aktiviteleri düzenlenmelidir. Ağrı ve kas gerginliğinin
azaltılması için fizik tedavi araçlarından yararlanılır.
Sakloiliak eklem sendromu belirtileri nelerdir?
Nasıl tedavi edilir? Değişik şiddetlerde
duyulan ağrı kabaya, büyük trokanter üzerine, uyluk arka
yüzünden dize kadar vurabilir. Ağrının bu lokalizasyonu
sakroiliak eklem sendromu için tipiktir. Bazen ağrı
baldır arka veya dış yan yüzüne, ayak bileğine, ayak ve
parmaklara kadar inebilir. Sakroiliak eklem sendromunun
başlıca tedavisi manipulasyon, lokal enjeksiyon ve fizik
tedavidir. Usta ellerde manipulasyonla ağrı çoğu kez
geçmektedir.
Tümörler bel ağrısı yapar mı? Yapar. Omurga tümörleri
yaygın değildir. Bununla birlikte, eskiden ölüm nedeni
olan hastalıkların artık tedavi ediliyor olması ve insan
ömrünün uzamasıyla, tümörler ve özellikle metastatik
olanlar bel ağrısı nedenleri arasında sıkça akla
gelmelidir. Omurgaya yayılan kanserler en çok akciğer,
meme ve prostat kanserleridir.
Bel ağrısının nedeni enfeksiyon olabilir mi?
Olabilir. Diyabetiklerde, uyuşturucu
bağımlılarında, alkoliklerde, kortizon kullananlarda bel
ağrısı varsa, neden olarak enfeksiyon da
hatırlanmalıdır. En sık rastlanan enfeksiyon etkenleri
stafilokoklar, tüberküloz ve brusella bakterileridir.
Komşu iki omur tutulmuşsa etken diske de geçebilir.
Omurga giderek çöker.
Bel okulu nedir? Bele düzgün fonksiyon
kazandırmak amacıyla yapılan eğitime bel okulu denir.
Bel okulunun öğrencileri hasta ya da potansiyel
hastalar, öğretmenleri hekim veya fizyoterapistlerdir.
Amaç, kişinin belini daha iyi kullanmasını sağlayarak
tekrarları engellemektir. Bunun için hastaya düzgün
postur ve en az yük binecek şekilde belini kullanması
öğretilir.
Bel ağrısından kurtulmak ve/veya bel ağrısına
yakalanmamak için uyulması gereken kurullar nelerdir?
• Dizleri kırarak sırt üstü veya yan yatmak.
• Yataktan kalkarken önce yan dönmek, sonra doğrularak
oturmak ve ellerle destekleyerek ayağa kalkmak.
• Dik oturmak. Otururken beli desteklemek.
• Dik durmak. Uzun süre ayakta durulacaksa, bir ayak
yüksekte kalacak şekilde altına bir şey koymak.
• Eğilerek yerden bir şey almamak ve çalışmamak. Yerden
bir şey alırken ve ayakta çalışırken dizleri kırmak.
• Yükü her iki ele paylaştırmak ve vücuda yakın olarak
taşımak.
• Uzanarak iş yapmamak.
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmamak ve ani
hareketlerden sakınmak.
• Klozet tipi tuvalet kullanmak.
• Sigara içmemek.
• Düzenli egzersiz yapmak. |
|
|
| |
|
|
